Spam?lere ilişkin bugüne kadar birçok şey yazıldı çizildi. Birçoğumuz her gün bu istenmeyen elektronik posta mesajlarını silmekten bıktık. Her ne kadar yazılım firmaları spam filtreleri yaratsalar da spam gönderenler de bu filtreleri aşmanın bir yolunu buluyorlar.

Spam?i tıpkı posta kutularımızı dolduran reklamlar, broşürler gibi düşünmek gerçekten büyük bir yanılgı olacaktır. Çünkü spam?ler artık ölçülebilen ciddi maddi zararlar vermektedir. Bizim görüş açımızdan da spamlar hem ÅŸahısvarlığı hakları ve gizlilik haklarına hem de malvarlığı haklarına karşı yapılan saldırılardır. Spammerlar yani elektronik posta kutularımıza reklamlardan, çocuk pornografisine kadar çeÅŸitli içerikleri yollayan kiÅŸiler, elektronik posta adreslerimizi rızamızın dışında ele geçirmekte ve bunları ticari amaçlarla satmaktadır. Spammerlar elektronik posta adreslerimizi forumlar, posta listeleri, haber grupları, yeniden iletilen mesajlar, web siteleri vs. gibi yollardan çeÅŸitli yöntemlerle örneÄŸin elektronik posta adresi toplayan yazılımlar kullanarak elde etmektedirler. Spam filtreleri kullanmama raÄŸmen ben de her gün birçok spam alıyorum. ÖrneÄŸin ÅŸifresi kırılan ÅŸifreli kanallara ve uydu yayınlarına veya Zambia devlet baÅŸkanının hesapları ile ilgili çok gizli!! iletiÅŸim kurma isteklerine kadar her türden elektronik posta benim de posta kutuma geliyor. Bunlar beni sadece rahatsız etmekle kalmıyor, aynı zamanda içinde virüs mü tuva atı mı olduÄŸunu bilmediÄŸim birçok bu tür mailin tehdidi altında kalıyorum. Yeri gelmiÅŸken uyarayım. Bu Zambiya vs devlet baÅŸkanlarının hesaplarıyla ilgili olarak gerçekten bu insanlarla temasa geçenler oldu ve adlarına çeÅŸitli bankalarda hesaplar açılıp birtakım paralar aktarıldı. Yapılan soruÅŸturmalar sonucunda bu iÅŸi yapanların uluslararası bir para aklama örgütü olduÄŸu belirlendi. Sistemin tam iÅŸleyiÅŸi belli olmamakla birlikte bir spam mailin nerelere gidebildiÄŸine güzel bir örnek.  

Malvarlığı haklarına yaptığı saldırı için de şöyle bir örnek verelim; AOL eski postmasteri David O?Daniel bir spammerın dakikada 40-50.000 adet elektronik postayı kaldırabilecek kapasitedeki bir sistemi çökerttiÄŸini söylüyor. Yapılan bir araÅŸtırma bilgi iÅŸlem sorumlularının sadece spam filtrelerini güncellemek için haftada 4 ila 20 saat arasında vakit harcadıklarını ortaya koydu. Bu rakamlar bile spam mailler ile kaybedilen iÅŸgücü ve paranın boyutu hakkında bize bir fikir verebilir.  

Nitekim spammerlara karşı bazı ülkelerde davalar açıldı. ÖrneÄŸin Kanada Ontario?da bir mahkeme spam göndermenin ?netiket? kurallarına aykırı olduÄŸuna karar vererek spam gönderen kiÅŸiyi tazminat ödemeye mahkum etti. ABD?de ise geçtiÄŸimiz günlerde bir spammer ilk kez ?Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Suiistimali Kanunu?nu ihlal ettiÄŸi gerekçesiyle ceza aldı ve federal bir cezaevine gönderildi.  

El Segundo adlı mesajlaÅŸma ÅŸirketini binlerce elektronik posta ile kasten bombardımana tutan biri federal hapishanede cezasını çekmek üzere 16 ay hapis cezasına mahkum edildi.  

?Gizli Sincap? lakabını kullanan ve ÅŸu anda 30 yaşında olan Bret McDanel, daha önce El Segundo?da yerleÅŸik olan ve Tornado Development Inc. tarafından iÅŸletilen bir bilgisayar sunucusuna Eylül 2000 tarihinde kasten binlerce elektronik posta göndermek suçundan mahkum edildi.  

Bu mahkumiyete ek olarak yargıç sanığın gelecekteki muhtemel iÅŸverenlerinin bu durumu bilmesi için tavsiyede bulunulmasına ve ayrıca psikolojik danışmanlık almasına karar verdi.  

Yargılama sırasında sunulan kanıtlar gösterdi ki, Haziran 1999?dan Şubat 2000?e kadar Tornado?da çalışan McDanel Tornado?ya misilleme yapmak için bu suçu işlemişti. Savcılar bu davada sanığın eski işverenine karşı öfke beslediğini ve rakip bir şirket kurmayı amaçladığını ispatlamaya çalıştılar.

McDanel binlerce elektronik posta gönderdi ve Tornado bilgisayar sunucusunu aşırı yükledi. Buna ek olarak, gönderdiÄŸi elektronik postalar, McDanel?ın orada çalıştığı sırada öğrendiÄŸi Tornado teknolojisiyle ilgili gizli bilgileri ifÅŸa ediyor ve kendisinin yaratmış olduÄŸu bir web sitesine link içeriyordu.  

Mahkeme boyunca hükümet de McDanel?ın 1997 yılında New Jersey?de diÄŸer bir eski iÅŸvereninin bilgisayar sistemine de saldırmış olduÄŸuna iliÅŸkin kanıtlar sundu. McDanel iddia edilen bu 1997 yılındaki eylem için de Eylül 2002?de New Jersey?de suçlandı.  

Bu dava, bilgisayarın kötüye kullanımı ve kasti spam göndermeyi kapsayan federal yasa ?Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Suiistimali Kanunu? uyarınca yargıya baÅŸvurulan ilk davaydı. Bu davanın soruÅŸturması da FBI tarafından yapılmıştı.  

Bu davadan da görüldüğü gibi spam göndermek artık cezalandırılması gereken bir eylem olarak görülüyor Kuzey Amerika?da. Kanaatimce de artık spam ciddi bir sorun olarak görülmeli ve yargı önüne gelebilecek bir konuda soruna bu ciddiyetle yaklaşılmalı. Konunun hukuki incelemesinin ayrıntılarıyla yapılması gerekmektedir. Çünkü belirttiÄŸim gibi spam ile hem ÅŸahısvarlığı hem de mal varlığı hakları zarara uÄŸratılmaktadır. Bu sebeple bu hakları koruyan hükümlere dayanılarak davalar açılabilir*.  

* Spam hakkında daha ayrıntılı bilgi ve hukuki bir inceleme için bakınız; Özdilek Ali Osman, İnternet ve Hukuk isimli kitap, s.153-166

  Av.Ali Osman ÖZDÄ°LEK